|
Chế độ pháp lý về sở hữu tư nhân. Thực tiễn ở Việt Nam
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm gần đây, khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường hội nhập với các nền kinh tế trong khu vực và thế giới thì có nhiều vấn đề nảy sinh trong mọi lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội. Để có sự phát triển không ngừng như hiện nay thì nền kinh tế - xã hội ở nước ta phải được xây dựng trên một nền tảng cơ sở vật chất nhất định. Trong đó, con người đóng vai trò trung tâm của sự phát triển xã hội. Để có thể tồn tại thì con người cần thiết lập những yếu tố có lợi nhằm phục vụ cuộc sống của mình. Hay nói cách khác là ngay từ khi xuất hiện con người đã học được cách chiếm hữu nhằm thỏa mãn những yêu cầu nhất định. Chính điều đó đã làm xuất hiện Sở hữu.
Sở hữu được xem là: “ vật liệu xây dựng” của con người, là xuất phát điểm cho mọi quá trình kinh tế. Vấn đề sở hữu là vấn đề quan trọng có tính chất sống còn của mọi giai cấp, mọi tổ chức và cá nhân trong quá trình phát triển của xã hội. Bởi sở hữu được xem là: Là cơ sở kinh tế đầu tiên quyết định địa vị thống trị của giai cấp cầm quyền; Là cơ sở pháp lý để các chủ thể thực hiện các quyền và nghĩa vụ mà pháp luật quy định.
Sau hơn hai mươi năm tiến hành công cuộc đổi mới ở nước ta, với những thành công và hạn chế đã có trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Quá trình thực hiện sự nghiệp đổi mới đã có những vấn đề lý luận tưởng chừng như đã được giải quyết nhưng đến nay lại nổi lên trước yêu cầu của thực tiễn. Việc củng cố và hoàn thiện hệ thống lý luận khoa học trong đó có lý luận về vấn đề: " sở hữu nói chung và sở hữư tư nhân nói riêng" là điều tất yếu khách quan. Điều này trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động trong quá trình hình thành và phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành phần dưới sự quản lý của Nhà nước.
Điều 15, Hiến pháp 1992 ( sửa đổi, bổ sung năm 2001) của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ghi nhận: “...Cơ cấu kinh tế nhiều thành phần với các hình thức tổ chức, sản xuất, kinh doanh đa dạng dựa trên chế độ sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân, trong đó sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể làm nền tảng”. Chế độ sở hữu tư nhân đã trở thành vấn đề cần thiết và cấp bách thể hiện rõ chức năng quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế - xã hội. Đồng thời, đây cũng là vấn đề nhận được sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
Tính ưu việt và tầm quan trọng của chế độ sở hữu tư nhân giữ vai trò quan trọng trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam. Do vậy, việc tạo ra một nền tảng pháp lý cơ bản điều chỉnh về vấn đề sở hữu tư nhân một cách có hiệu quả nhất là điều cần thiết. Quá trình ban hành các quy phạm pháp luật trong các lĩnh vực nói chung và lĩnh vực Dân sự nói riêng đã điều chỉnh một cách trực tiếp các quan hệ xã hội về sở hữu tư nhân. Điều này đã giúp cho hoạt động quản lý của Nhà nước ngày càng hoàn thiện hơn trên hai phương diện: lý luận và thực tiễn.
Tuy vậy, thực tiễn áp dụng pháp luật về sở hữu nói chung và sở hữu tư nhân nói riêng còn gặp nhiều khó khăn, bất cập. Thực tế ở nước ta, bên cạnh những thành quả đã đạt được trong vấn đề quy định về vấn đề sở hữu tư nhân còn bộc lộ những hạn chế trong quá trình thực hiện. Vì vậy, nghiên cứu đề tài: “CHẾ ĐỘ PHÁP LÝ VỀ SỞ HỮU TƯ NHÂN. THỰC TIỄN Ở VIỆT NAM " góp phần phát hiện những hạn chế của pháp luật về vấn đề sở hữu tư nhân trong lĩnh vực Dân sự và vướng mắc trong quá trình thực hiện ở nước ta . Qua đó nhằm hoàn thiện pháp luật dân sự về sở hữu tư nhân nói riêng và hệ thống pháp luật về sở hữu nói chung. Ngoài ra còn nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về sở hữu tư nhân trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện tại và trong tương lai.
2. Mục đích nghiên cứu
Chọn hình thức sở hữu tư nhân làm đối tượng nghiên cứu chúng ta có thể đi sâu phân tích lý luận chung và các quy định cơ bản về vấn đề này. Vấn đề sở hữu tư nhân đã và đang được nhiều ngành, nhiều cấp quan tâm. Đồng thời, được xem xét dưới nhiều góc độ: Chính trị, kinh tế - xã hội, pháp luật...Nhất là cụ thể trong các quy định của pháp luật dân sự về chế độ sở hữu tư nhân. Điều đó càng khẳng định tầm quan trọng của sở hữu tư nhân và thành phần kinh tế tư nhân trong quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế - xã hội Việt Nam hiện nay.
Trên cơ sở khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật Dân sự về hình thức sở hữu tư nhân ở Việt Nam. Rút ra những ưu, hạn chế của pháp luật dân sự về sở hữu tư nhân và những vướng mắc trong quá trình thực thi ở Việt Nam. Từ đó đề ra những giải pháp góp phần phát triển và hoàn thiện pháp luật về sở hữu tư nhân, đồng thời tìm ra phương hướng khắc phục những khó khăn trong quá trình tổ chức quản lý, thực thi pháp luật về sở hữu tư nhân.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề chủ yếu sau đây:
- Những vấn đề lý luận chung nhất về hình thức sở hữu tư nhân như khái niệm sở hữu tư nhân; nội dung của quyền sở hữu tư nhân; các căn cứ xác lập, chấm dứt quyền sở hữu tư nhân; sự điều chỉnh của pháp luật Dân sự hiện hành về sở hữu tư nhân.
- Thực tế áp dụng pháp luật về sở hữu tư nhân ở Việt Nam trong giai đoạn trở lại đây. Đánh giá thực trạng, tìm hiểu những hạn chế và khó khăn trong quá trình áp dụng.
- Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật dân sự về hình thức sở hữu tư nhân nói riêng và hệ thống pháp luật nói chung.
Đề tài nghiên cứu trong phạm vi các văn bản pháp luật như: Bộ Luật Dân sự và các văn bản hướng dẫn thực hiện có liên quan. Nội dung niên luận chỉ giới hạn trong những vấn đề lý luận chung về sở hữu tư nhân và các quy định của pháp luật Dân Sự điều chỉnh vấn đề này. Giới hạn khảo sát của niên luận là quá trình áp dụng pháp luật Dân sự về sở hữu tư nhân ở Việt Nam từ năm 1996 đến nay.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp sử dụng cho niên luận là phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Mác – Lênin kết hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh.
Phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:
- Kết hợp giữa phân tích với tổng hợp, diễn dịch với quy nạp làm rõ nội dung cần nghiên cứu.
- So sánh, đối chiếu, thống kê, phân tích số liệu, kết quả tổng kết và các quan điểm khác nhau để rút ra kết luận, tìm hiểu nguyên nhân vấn đề và các giải pháp hữu hiệu khắc phục hạn chế.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Kết quả nghiên cứu của niên luận có ý nghĩa cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn. Tạo một cái nhìn sâu hơn, rộng hơn về vấn đế sở hữu nói chung và sở hữu tư nhân nói riêng trong hoạt động quản lý của Nhà nước trên các lĩnh vực của xã hội. Thông qua niên luận có thể cung cấp một cái nhìn rõ nét về các quy định của pháp luật trong chế độ sở hữu tư nhân.. Đồng thời, với sự tiếp cận những vấn đề của thực tiễn ở Việt Nam sẽ giúp chúng ta nhìn nhận về thực tiễn của tình hình áp dụng pháp luật về hình thức sở hữu tư nhân và vai trò của thành phần kinh tế tư nhân ở Việt Nam trong nền kinh tế thị trường hiện nay.
Đặc biệt, đối với sinh viên, kết quả của niên luận là nguồn tài liệu có giá trị tham khảo khi học tập, nghiên cứu, nhất là khi hoàn thành các báo cáo khoa học cấp khoa, cấp trường…
Ngoài ra, niên luận còn có ý nghĩa thiết thực đối với một số đối tượng quan tâm đến hình thức sở hữu tư nhân và thành phần kinh tế tư nhân. Điều này phù hợp với sự phát triển tất yếu của các quan hệ xã hội phát sinh trong quan hệ về sở hữu nhất là đối với vấn đề sở hữu tư nhân.
6. Bố cục của đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, đề tài có 2 chương:
- Chương 1: Khái quát về sở hữu tư nhân và sự điều chỉnh của pháp luật Dân sự về hình thức sở hữu tư nhân.
- Chương 2: Thực tiễn áp dụng pháp luật Dân sự về sở hữu tư nhân ở Việt Nam và một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật Dân sự về sở hữu tư nhân. ( Giai đoạn 1996 đến nay).
MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
5.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
6. Bố cục của đề tài
Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ SỞ HỮU TƯ NHÂN VÀ SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ VỀ HÌNH THỨC SỞ HỮU TƯ NHÂN
1.1. Khái quát về hình thức sở hữu tư nhân
1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển pháp luật về sở hữu và hình thức sở tư nhân
1.1.2. Khái niệm về sở hữu tư nhân
1.1.3. Vai trò của sở hữu tư nhân đối với nền kinh tế
1.2. Chế độ sở hữu tư nhân trong pháp luật Dân Sự Việt Nam
1.2.1. Nội dung sở hữu tư nhân
1.2.2. Những căn cứ xác lập quyền sở hữu
1.2.3. Những căn cứ chấm dứt quyền sở hữu
1.3. Kết luận chung
Chương 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT DÂN SỰ VỀ SỞ HỮU TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT DÂN SỰ VỀ SỞ HỮU TƯ NHÂN
2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của Việt Nam
2.2. Sở hữư tư nhân trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay
2.2.1. Những kết quả đạt được
2.2.2. Những tồn tại trong quá trình thực hiện
2.3. Một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về sở hữu tư nhân
2.3.1. Về văn bản pháp luật
2.3.2. Về mặt tổ chức và thực hiện
C. KẾT LUẬN CHUNG
TÀI LIỆU THAM KHẢO
|
.gif)
Word